Vẫn chuyện Cao Bằng

Thủa học cấp 1, tôi đã biết danh thắng thác bản Giốc, biết anh Kim Đồng. Học cấp 2 biết thành nhà Mạc, biết đến câu ca dao nghẹn ngào đầy nước mắt:
Cái cò lặn lội bờ sông
Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non
Nàng về nuôi cái cùng con
Để anh đi trảy nước non Cao Bằng
Lên cấp 3 tôi biết đến hang Pác Bó, rừng Trần Hưng Đạo, nơi khai sinh ra Quân đội nhân dân Việt Nam. Biết Cao bằng là một trong những cái nôi, căn cứ địa cách mạng, căn cứ của cuộc kháng chiến chống Pháp. Trưởng thành nhập ngũ tôi quen biết một số đồng đội, đồng chí quê Cao Bằng. Thời bao cấp đã có thời gian tôi tới mảnh đất này, mang theo chỉ khâu, chỉ tơ tằm mầu (quê tôi làm nghề này) để bán ở các phiên chợ vùng cao. Khi làm cán bộ quản lý trường trung cấp, cao đẳng năm nào tôi cũng có chuyến công tác lên thành phố và một số huyện lỵ chiêu sinh hết phổ thông về Hà Nội học. Dần dần tôi biết thêm về đồng bào dân tộc Tày, Thái, Dao, Mông… Không biết tự bao giờ Cao Bằng đã trở thành một phần trong cuộc đời tôi.
Về Cao Bằng lần này, tôi theo đoàn cựu chiến binh Hà Nội đến thắp hương tưởng niệm Thiếu tướng Chu Phương Đới. Chúng tôi có dịp đến thăm gia đình anh Lương Ngôn, nguyên Chính trị viên Đại đội hỏa lực Trung đoàn 1, Sư 324. Vì khác trung đoàn nên trong chiến trường tôi không có dịp làm quen với anh. Tôi biết anh từ khi chúng tôi trở lại thăm chiến trường xưa cách đây mấy năm. Thời gian đó tôi dịch xong cuốn “Đồi Thịt băm” của người Mỹ viết về trận đánh trên đồi A Bia thuộc huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên. Tôi có tặng một cuốn cho người bạn của anh ở Hà Nội. Đêm trước ngày xuất phát lên đường, anh ngủ ở nhà người bạn đó. Anh đã đọc cuốn sách suốt đêm, cho đến chiều ngày hôm sau.
Chuyến đi về chiến trường xưa kéo dài một tuần. Gần như đêm nào tôi với anh cũng được ban tổ chức chuyến đi phân công ngủ chung một phòng cùng với Đại tá Hồ Hữu Lạn, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 3. Chúng tôi thảo luận với nhau từng chi tiết, từng chương trong cuốn sách với diễn biến từng ngày suốt chiến dịch. Anh nhận xét “Sao người Mỹ viết về trận đánh vừa tổng quát vừa tường tận, tỉ mỉ đến thế. Tôi chưa thấy một cuốn sách nào của ta viết về một trận đánh mà khách quan đến như vậy, một trận đánh mà người ta viết đến hơn ba trăm trang sách”. Tôi trả lời anh “tác giả cuốn sách đã dựa vào hàng trăm tài liệu, dựa vào hàng trăm báo cáo, nhật ký từng ngày của ban chỉ huy Lữ đoàn Dù 3, của các tiểu đoàn, các đại đội, các trung đội và các tiểu đội; đặc biệt là dựa vào nội dung phỏng vấn và ghi chép, nhật ký riêng của hàng trăm cựu binh Dù trực tiếp tham gia trận chiến”. 
Tôi cho anh Ngôn biết tôi đã dịch xong một phần cuốn “Đại bàng gào thét trong vòng vây”, cuốn sách người Mỹ viết về trận đánh trên đồi 935 ở mặt trận phía Tây tỉnh Thừa Thiên, trận chiến mà Trung đoàn 1, Sư 324 đánh ở khu vực trung tâm và xung quanh đồi 935, nơi lực lượng Lữ đoàn Dù số 3 của Mỹ chiếm đóng. Đại đội 12,7 ly của anh Ngôn được giao nhiệm vụ bắn rơi tối đa máy bay trực thăng đổ bộ, trực thăng vũ trang và máy bay ném bom cũng như yểm trợ đắc lực cho bộ binh hoàn thành nhiệm vụ tiêu diệt cứ điểm của Mỹ, cứ điểm chiến lược án ngữ con đường đi xuống đồng bằng.
Anh Ngôn rất sốt sắng: “khi nào dịch xong anh gửi ngay cho tôi một cuốn”. Trong chiến dịch, đơn vị anh đã bắn rơi hàng chục máy bay trực thăng, kiềm chế được các loại hỏa lực như pháo, cối trên cao điểm, đóng góp to lớn vào chiến thắng chung. Có nhiều đồng đội anh đã hy sinh, nhiều đồng đội bị thương. Anh cho biết, cá biệt có một ngày trong chiến dịch, đại đội anh hy sinh bị thương tới 12 đồng chí. Một khẩu 12,7 ly bị lính biệt kích Mỹ thu giữ mang về Huế. Cho đến bây giờ anh vẫn còn xót xa và ân hận bởi đã không chỉ huy thật tốt để tổn thất quá lớn. Tôi nói: “Chiến tranh mà. Nếu đơn vị anh không luôn di chuyển, không vận động liên tục, không biết dựa vào địa thế hiểm trở của rừng núi thì với hàng ngàn tấn bom đạn Mỹ dội xuống, chắc chắn đơn vị anh đã bị xóa sổ. Các anh không biết chính đơn vị anh đã bắn rơi một chiếc trực thăng đổ bộ tăng cường quân và đạn dược. Chiếc trực thăng đó rơi vào đúng hầm chứa bom. Xăng dầu từ máy bay lan rộng, bốc cháy. Hàng ngàn tấn đạn pháo, cối dự trữ của ba trận địa pháo, cối phát nổ mấy ngày đêm liền. Toàn bộ trận địa trên cứ điểm chao đảo, rung chuyển trong tiếng đạn nổ mù mịt khói lửa” ... 
Từ chỉ huy Sư đoàn Dù, Lữ đoàn Dù số 3 đến binh lính gần như tê liệt, bạc nhược. Ngay sau đó, người Mỹ đã quyết định bỏ căn cứ tháo chạy. Trân đánh đã báo hiệu ngày thất bại không xa của Chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh, một chiến lược kéo dài thời gian bảo vệ danh dự cho quân đội Mỹ. Người Mỹ đã ví trận chiến này là một trận Điện biên phủ thứ hai. Đây cũng là trận chiến lớn ác liệt cuối cùng của binh lính Mỹ ở miền Nam, một vết nhơ cay đắng cho quân đội Mỹ. Căn cứ theo cách nhìn của người Mỹ, đơn vị của anh Ngôn đã quyết định sớm số phận trận đánh của Sư Dù mang biệt danh “Đại bàng gào thét” trong sự vây hãm của Trung đoàn 1. Niềm kiêu hãnh về Sư Dù của nước Mỹ đã bị tan biến trước tinh thần quả cảm của cán bộ và chiến sỹ sư đoàn 324. Theo tôi lẽ ra đơn vị của anh Ngôn phải được phong danh hiệu anh hùng, Trung đoàn 1 cũng phải được phong tặng danh hiệu anh hùng. Tôi nói: “Khi nào tôi dịch xong, anh đọc sẽ biết”.
Anh Ngôn nhập ngũ vào giữa những năm 1960. Năm 1966 anh có mặt tại mặt trận phía Tây Quảng trị đánh Mỹ ở Tà Cơn, Cồn Tiên, Dốc Miếu... Trong cuộc Tổng Tấn công năm 1968, anh chỉ huy một phân đội 12,7 ly, phân đội hỏa lực này luôn là mục tiêu của các loại hỏa lực và súng bộ binh Mỹ trong các trận đánh. Anh bị thương nặng phải nằm ở Bệnh viện Dã chiến Hà Đông thuộc Quảng Trị trong khi trung đoàn vẫn tiếp tục đánh tiến lên Phong Điền, Quảng Điền thuộc tỉnh Thừa Thiên. Vết thương chưa kịp lành, anh và 60 đồng đội bị thương dưới sự chỉ huy của anh Lê Huy Mai vừa tự chiến đấu bảo vệ mình, bảo vệ đồng đội, vừa trèo đèo vượt dốc, cắt rừng, vượt qua bao sông suối. Các anh vượt qua hàng trăm km gian nan vất vả, mò mẫm tìm về đơn vị để tiếp tục chiến đấu. Các anh có quyền ở lại tuyến sau, thậm chí có quyền ra Bắc chờ đơn vị, nhưng các anh đã không làm điều đó. Bởi vì phía trước là đồng đội, đồng chí của các anh... 
Anh Ngôn đã tham gia hàng chục trận đánh tiếp theo. Trong đó có trận đánh trên đồi A Bia, A Lưới tháng 5 năm 1969 (người Mỹ gọi là Đồi Thịt băm) và trận đánh trên điểm cao 935 (người Mỹ gọi là Đại bàng gào thét trong vòng vây). Anh cũng tham gia Chiến dịch Đường 9 Nam Lào chiến đấu trên đất bạn. Tất cả các nhiệm vụ cấp trên giao anh đều hoàn thành tốt. Anh đã được tặng thưởng nhiều huân chương, trong đó có huân chương chiến công hạng 2. Cho đến cuối năm 1973 anh bị thương lần thứ 5, hoàn toàn mất sức chiến đấu. Bộ phận chính sách cho anh ra Bắc học văn hóa và chính trị. 
Vừa tốt nghiệp Phân Viện Báo chí, tình hình biên giới phía Bắc bắt đầu căng thẳng, anh Ngôn lại được điều về Cao Bằng. Với kinh nghiệm chiến đấu 8 năm ở chiến trường, anh được cấp trên tin tưởng giao trọng trách xây dựng các điểm phòng ngự trên toàn tuyến Trùng Khánh, trực tiếp chiến đấu bảo vệ biên cương của Tổ quốc. Khi quân xâm lược Trung Quốc rút chạy về nước, tình hình biên giới ổn định, anh về Ban tuyên huấn tỉnh Cao Bằng công tác cho tới ngày nghỉ hưu. 
Về mặt gia đình, anh Ngôn là người chồng, người cha mẫu mực. Ngày nghỉ anh giúp vợ việc chăn nuôi lợn gà cũng như việc đồng áng một nắng hai sương. Anh chị có năm người con. Tất cả năm cháu đều học đại học. Người thì học Đại học Quân sự, người thì học Đại học Kinh tế Quốc dân, người thì học Đại học Thương Mại… Trong số anh em cựu chiến binh chúng tôi ở Hà Nội, liệu có bao nhiêu người được như anh? Anh đã phải bán đi mảnh đất được phân ở thành phố, từ bỏ một cuộc sống có điều kiện, tiện nghi hơn để lấy tiền nuôi con ăn học. Các con anh thật may mắm có được người cha người mẹ vừa có tầm nhìn, vừa hết lòng vì con cái như vậy!
Sau khi đi thăm một số địa danh tỉnh Cao Bằng, xe của chúng tôi dừng lại ở huyện lỵ Trùng Khánh. Anh Ngôn và chúng tôi phải thuê xe 16 chỗ và taxi về nhà. Con đường nhỏ dài ngoằn ngoèo đưa chúng tôi đi qua bao dãy núi đá tới một bản làng của người Tày, cách biên giới Việt Trung 2 km. Cũng giống như bao bản làng người Tày khác ở Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Hà Giang, Tuyên Quang, Thái Nguyên, quê hương anh nằm ven chân núi, bên một dòng suối, có khoảng 20 đến 30 nóc nhà. Ở miền biên cương này, nhiều bản người Tày có một chút khác biệt. Những ngôi nhà sàn của các gia đình không trải rộng ra như ở trong nội địa mà co cụm lại, nhà này kề sát nhà kia tựa như một pháo đài nổi lên giữa một thung lũng bao quanh là rừng rú. Phía dưới những ngôi nhà sàn của họ, nhiều gia đình vẫn nuôi lợn gà, trâu bò. Đó chính là nét đặc trưng, cách tự bảo vệ mình ở miền sơn cước như cách Mác nói là để “chống lại kẻ thù hai chân và bốn chân”. 
Chúng tôi đi bộ qua một khoảng rừng mai, vầu thì đến nhà anh Ngôn. Nhiều người trong xóm đổ ra đường “ngắm nghía” đoàn cựu chiến binh. Gần như tất cả mọi người trong đại gia đình anh, đại diện tổ chức đảng, hội cựu chiến binh xã đã chờ đón chúng tôi trong ngôi nhà sàn. Đúng là một buổi đón tiếp, giao lưu trang trọng và thắm tình đồng đội, đồng chí sau bao năm xa cách… Với mỗi người chúng tôi, bên chén rượu cổ truyền say nồng của dân tộc Tày và đặc sản hạt dẻ Trùng Khánh ngọt bùi, biết bao kỷ niệm đời lính lại ùa về…
Trên bàn thờ nhà anh Ngôn là chiếc bát hương thờ tổ tiên. Hai bên có bức diềm vàng vát chéo. Sâu bên trong có một số câu đối đỏ truyền thống của người Tày. Ở phía bên dưới là một bếp lửa, có một vài khúc gỗ âm ỉ cháy theo tục giữ lửa của người Tày. Tôi ngỡ ngàng, sau bao nhiêu năm thoát ly vào Nam ra Bắc, một thời gian dài ở thành phố nhưng anh vẫn giữ nguyên phong tục tập quán của người Tày, một dân tộc có dân số xấp xỉ 1,7 triệu ngườ, đã định cư trên mảnh đất hình chữ S từ thế kỷ thứ nhất trước công nguyên.
Người Tày làm ruộng lúa nước như người Kinh. Họ có nền văn hóa thật đặc sắc. Tính đoàn kết, tính cộng đồng, tương trợ lẫn nhau rất đậm nét. Việc làm nhà, việc dựng vợ gả chồng, việc ma chay là những công việc chung của cả bản. Các gia đình đều mang lương thực, thực phẩm đến cho chủ nhà. Gia đình nào cũng cắt cử người đến làm công cho chủ nhà cho đến khi mọi việc hoàn tất… Có thể nói tất cả những nét văn hóa đẹp đẽ đó thấm đượn trong con người anh Ngôn. Nó biểu hiện qua nét cảm, nét nghĩ của anh, qua hành động, qua cách ứng xử với đồng chí, đồng đội từ ngày nhập ngũ cho đến tận ngày hôm nay.
Anh nói với anh em chúng tôi: “lên đến Cao Bằng thì tôi là chủ. Việc ăn ngủ ở đâu do tôi lo liệu, quyết định”. Đúng là cái chất của một chính trị viên, của một người chỉ huy quyết đoán. Anh chiêu đãi chúng tôi buổi liên hoan, không cho chúng tôi chia sẻ đóng góp. Anh còn tặng chúng tôi mỗi người một túi gạo nếp ong, nếp đặc sản của người Tày, thành quả lao động của anh một mùa vụ. Anh còn muốn đưa chúng tôi đi thăm nhiều nơi, thăm chợ cửa khẩu Trùng Khánh, chợ huyện, chợ phiên vùng biên. Anh còn nhiều dự định nữa nhưng thời gian thì có hạn.
Về chuyện cá nhân, anh dành cho tôi một tình cảm đặc biệt. Sau chuyến đi về thăm chiến trường, anh thường xuyên gọi điện tâm sự chuyện chung, chuyện riêng. Tôi cũng vậy. kể cả chuyện tôi vứt sách vì mấy ngày vẫn không biết chuyển ngữ, biết dịch như thế nào cho đúng với tinh thần của tác giả. Anh động viên tôi và gửi cho tôi ba lần tiền qua bưu điện. Anh muốn “bồi dưỡng chút ít” vì tôi phải “ngày phải đi làm, đêm về dịch sách”. Tôi thật xấu hổ. Ngoài đồng lương hưu ít ỏi, hai tháng một lần anh về Hà Nội khám bệnh lấy thuốc, căn bệnh hiểm nghèo, di chứng những lần bị thương để lại, anh lấy đâu ra tiền dư dật. Vậy mà anh lại gửi tiền cho tôi, một người ở miền núi nghèo hẻo lánh lại gửi tiền cho một người ở miền xuôi, một người về hưu đã lâu lại gửi tiền cho một người dù về hưu nhưng vẫn còn đi làm, dẫu không giầu nhưng có đồng ra đồng vào. Thật là nghịch cảnh. 
Lần thứ ba tôi không đến bưu điện nhận tiền. Bưu điện Thanh trì gọi tới, tôi vẫn không đến. Anh Ngôn gọi điện nhỏ nhẹ: “Của ít lòng nhiều. Nếu anh từ chối, tôi không bằng lòng đâu. Tôi động viên để anh hoàn thành dịch cuốn sách cho đồng đội đấy”. Anh nói vậy thì làm sao tôi có thể khước từ được. Người Tày là như vậy đấy… 
Buổi sáng Cao Bằng se lạnh. Mưa phùn lất phất. Anh bắt tay tiễn đưa chúng tôi lên xe về Hà Nội. Tôi bỗng nhớ tới câu thơ trong bài Việt Bắc của nhà thơ Tố Hữu:
Áo chàm đưa buổi phân li
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay
Chiếc xe đã rời xa. Anh vẫn đứng đó với bộ quân phục mới. Trên ngực anh lấp lánh chiếc huy hiệu bác Hồ và tấm Huân chương Chiến công. Cánh tay anh đưa lên vẫy, vẫy, vẫy tạm biệt… Tôi biết anh đang phải chống chọi với bệnh tật, với thời gian để giúp đỡ gia đình, giúp đỡ bản làng và để được đón đồng đội, đồng chí lên Cao Bằng.

Read More

Mỹ đang thiết lập luật chới mới trong thương mại toàn cầu

 Trong mấy chục năm qua, chính Mỹ và phương Tây góp phần quyết định lập ra tổ chức thương mại thế giới (WTO) với những nguyên tắc cơ bản như thương mại không phân biệt đối xử, tự do hóa thương mại, bảo hộ nền kinh tế quốc gia bằng hàng rào thuế quan, ổn định trong thương mại, cạnh tranh lành mạnh, nhân nhượng, cam kết… Hiện tại Mỹ và phương Tây lại muốn cải cách WTO, muốn hạn chế những hành vi thao túng thị trường không công bằng. Tại sao vậy?

 Tiến trình toàn cầu hóa gắn liền với sự ra đời của WTO do Mỹ và phương Tây vận hành đã trải qua một quá trình phát triển. Nó đã làm thay đổi bộ mặt hành tinh, làm thay đổi mang tính cấu trúc mà Mỹ và phương Tây lúc đầu chưa dự kiến tới. Trong đó có sự trỗi dậy của các thị trường mới nổi như Trung Quốc , Ấn Độ, Braxin, Nam Phi… Họ cho rằng những thay đổi đó đã làm suy yếu địa vị tuyệt đối của họ nên họ muốn đơn phương sửa đổi những nguyên tắc thương mại toàn cầu, phủ nhận một số nguyên tắc của WTO. Đặc biệt Tổng thống Mỹ Donald Trump còn muốn xóa bỏ các hiệp ước đa phương, thay vào đó là những hiệp ước song phương có lợi cho Mỹ.

 Mới đây, Tổng thống Mỹ phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc: “Nước Mỹ đã mở cửa nền kinh tế lớn nhất hành tinh với rất ít điều kiện đi kèm. Chúng tôi cho phép hàng hóa nước ngoài từ khắp nơi trên thế giới tự do qua biên giới. Tuy nhiên đổi lại, các nước khác không cho hàng hóa của chúng tôi được tiếp cận thị trường của họ một cách công bằng và tương xứng. Tệ hơn, một số nước đã lợi dụng sự mở cửa này để phá giá hay trợ giá sản phẩm của họ để có được các lợi thế thương mại không công bằng với Mỹ”. (tôi thấy thực tế có phần đúng là như vậy).

 Trong bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên hợp Quốc ông chủ nhà Trắng cho rằng chính chính sách không công bằng trên đã khiến nước Mỹ thâm hụt thương mại lên tới 800 tủy USD. Và các hoạt động thương mại đã “lấy mất hơn 3 triệu việc làm trong lĩnh vực sản xuất, gần ¼ trong số đó liên quan đến ngành thép và 600 nhà máy sau khi Trung Quốc gia nhập WTO. Chúng tôi đã thâm hụt thương mại 13 nghìn tỷ USD trong hơn hai thập kỷ qua (thống kê này là đúng).

 Tổng thống Mỹ Donald Trump bắt đầu tấn công vào WTO, yêu cầu tổ này phải thay đổi một số quy tắc đã định hình từ khi nó ra đời. Chẳng hạn như nguyên tắc có đi có lại, cân bằng cán thương mại giữa các quốc gia, mở cửa hoàn toàn thị trường… Những điều không những sẽ gây rối loạn trong việc phân công ngành nghề sản xuất theo lợi thế so sánh đã hình thành tự nhiên trong máy chục năm qua trên phạm vi toàn cầu, mà còn đem đến nhiều bất định và rủi ro, kể cả về mặt chính trị (đó là điều Mỹ muốn).

 Thực tế Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kiên quyết hành động từ khi lên cầm quyền. Ông Trump đã hủy bỏ Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA), không tham gia Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương, xem xét lại Hiệp định thương mại xuyên Đại Tây Dương. Mới đây ông Trump đã phát động cuộc chiến thương mại với Trung Quốc, một đối thủ đang cạnh tranh ngôi vị bá chủ kinh tế, bằng việc đánh thuế từ 10 đến 25% 250 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu. Nếu Trung Quốc trả đũa ông tiếp tục đánh thuế lên 267 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu còn lại của Trung Quốc vào Mỹ.

 Tổng thống Trump đại diện cho ý chí của nước Mỹ đang  quyết tâm viết lại luật chơi mới để nước Mỹ không tiếp tục thâm hụt thương mại và nợ công khổng lồ. Phải chăng thế giới đang ở vào đêm trước của một biến động lớn. Xem ra rất có khả năng như vậy. Mục tiêu của Washington là biến nước Mỹ trở thành một nước xuất siêu thương mại, chí ít cũng là cân bằng thương mại với các thị trường đang có ưu thế như EU, Trung Quốc, khôi phục lại vị thế của Mỹ trong ngành chế tạo toàn cầu, bảo đảm nước Mỹ dẫn đầu toàn diện về kinh tế, quân sự, khoa học kỹ thuật. Chính quyền Mỹ đã và đang vận dụng sức mạnh tổng hợp quốc gia để loại bỏ bất cứ khả năng nào xuất hiện “kẻ” thách thức nước Mỹ.

 Giới quan sát quốc tế đang chăm chú theo dõi. Xem ra Tổng thống Trump mặc dù bị không ít quốc gia phản đối, không ít người Mỹ phản đối, nhưng bước đầu ông ta đã giành được một số lợi thế. Kinh tế Mỹ tăng trưởng ấn tượng (3,2%, mức cao nhất trong nhiều năm qua và có thể kéo dài trong những năm tới). Tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất trong ba thập niên trở lại đây. Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ mới bắt đầu tiến triển. Tổng thống Trump và Chủ tịch Uỷ ban châu Âu đạt được hiệp định mới trên cơ sở Hiệp định thương mại xuyên Đại Tây Dương ngày 25/7. Hai bên đã tránh một cuộc chiến mậu dịch, mở ra mối quan hệ mới lớn mạnh hai bên cùng có lợi. Tổng thống Trump và người đồng cấp Hàn Quốc cũng ký kết Hiệp định thương mại tự do mới Mỹ-Hàn. Theo dự kiến, Nhật Bản cũng thỏa hiệp sắp ký kết với Mỹ một hiệp định mới…

 Một số học giả Trung Quốc cho rằng Tổng thống Trump đang gây ra một cuộc chiến thương mại toàn cầu. Điều này sẽ làm thay đổi nhận thức của các nước về trật tự kinh tế thế giới, về mối quan hệ quốc tế trong thế kỷ 2. Nó sẽ dẫn đến hàng loạt những phản ứng dây chuyền. Nó có thể làm cho nền kịnh tế thế giới suy thoái bởi chủ nghĩa bảo hộ giống như cuộc đại suy thoái năm 1929-1933 của thế kỷ trước với bóng dáng của một cuộc chiến tranh thế giới mới. Tôi không tin những nhận định như vậy. Chỉ đơn giản là chính quyền Mỹ đang viết lại luật chơi mới trong một hoàn cảnh mới.

 Liệu nước Mỹ có thể vượt qua được thách thức mới, “trở nên vĩ đại trở lại” như đã từng vượt qua được các thách thức trong lịch sử để trở thành một siêu cường trong thế giới toàn cầu hóa đầy biến động này?

Read More

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đã chính thức bắt đầu

Không còn là những lời dọa dẫm, Tổng thống Donald Trump đã quyết định áp dụng tăng mức thuế 25% đối với 36 tỷ USD hàng hóa của Trung Quốc (TQ) vào Mỹ bắt đầu ngày 6 tháng 7. Hai tuần sau thời điểm này, Mỹ sẽ tiếp tục áp dụng mức thuế trên với 14 tỷ USD hàng hóa TQ vào Mỹ nhằm trừng phạt TQ gian lận thương mại, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, dẫn tới thâm hụt thương mại hai nước cực kỳ lớn (Mỹ xuất khẩu sang Trung Quốc 130 tỷ USD, Trung quốc xuất khẩu sang Mỹ 506 tỷ USD).
Ngay lập tức Bộ ngoại giao Trung Quốc tuyên bố sẽ đáp trả tương xứng và lên án Mỹ vi phạm nguyên tắc của WTO, làm tổn hại đến sự phục hồi nền kinh tế toàn cầu, và lên án hành động chèn ép thương mại của Mỹ không khác gì tự bắn vào chân mình, làm tổn hại đến đà phục hồi kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, ông Trump ra lệnh nếu TQ áp thuế đáp trả, Bộ Thương mại Mỹ sẽ trình danh sách 200 tỷ USD hàng hóa tiếp tục bị áp thuế 10%. Tiếp nữ đó là 300USD bị áp thuế theo công thức 50 + 200 + 300, vượt số lượng tiền toàn bộ hàng hóa xuất khẩu của TQ sang Mỹ. 
Như vậy là cuộc chiến thương mại đã chính thức khai hỏa.
Theo quan điểm của tôi, chiến tranh, dù chỉ là chiến tranh thương mại, cũng không bên nào có lợi ích cả. Nó không chỉ ảnh hưởng đến hai quốc gia mà còn ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu, khuyến khích chủ nghĩa bảo hộ, có thể gây ra khủng hoảng. Tốt nhất là TQ và Mỹ nên ngồi lại với nhau để tìm ra phướng án nhằm giảm thâm hụt thương mại nghiêm trọng. 
Tôi không bênh vực Mỹ, nhưng chắc chắn TQ phải có bước đi thích hợp đáp ứng yêu cầu của Mỹ nếu không muốn mất đi dòng vốn xuất khẩu trên 500 tỷ USD vào Mỹ. Với cuộc chiến này, TQ mất rất nhiều, được rất ít, nếu không muốn nói là được con số âm. Trước mắt, TQ chỉ có 3 phương án. Một là tự giới hạn xuất khẩu vào Mỹ và tẩy chay hàng hóa của Mỹ. Hai là kiên quyết đảm bảo quyền sở hữ trí tuệ, chống hàng nhái hàng giả trong nước, mở tung thị trường để tiêu thụ thêm một lượng hàng hóa dịch vụ Mỹ gần 400 tỷ USD. Ba là thương lượng theo những điều kiện của Mỹ. Cả 3 phương án này đều là những trái đắng mà người TQ phải nuốt.
Đây là một dịp để TQ nhìn lại mình. Hàng chục nước có thâm hụt thương mại với TQ từ 20 tỷ đến 30 tỷ USD trong nhiều năm nay như Việt Nam đã nhiều lần kêu gọi TQ tìm biện pháp giảm thâm hụt thương mại, nhưng Chính quyền TQ đều lờ đi. Hoặc có miễn cưỡng ngồi váo bàn đàm phán, thì phía TQ trả lời ráo hoảnh “TQ không tìm kiếm thặng dư thương mại. Sở dĩ thâm hụt thương mại là do trình độ kinh tế giữa hai quốc gia gây ra”.
Đã gieo gió thì phải gặp bão, Chính quyền TQ nên nhớ rằng, người ta có thể ăn được của một người hoặc của nhiều người, nhưng người ta không thể ăn được của tất cả mọi người. Cũng như trong vấn đề bành trướng lãnh thổ, người ta có thể áp chế được một quốc gia hoặc một số quốc gia để chiếm lấy đất, lấy biển, nhưng người ta không thể áp chế được tất cả thế giới, chống lại cả thế giới để chiếm lấy đất, lấy biển. Bài học chống lại cả thế giới trong quá khứ như phát xít Đức và phát xít Nhật đều phải nhận hậu quả vô cùng nặng nề. Ây vậy mà TQ không tự nhìn nhận lại mình. Thật nực cười, họ đang la làng, phản ứng như là một nạn nhân bảo vệ cho nền kinh tế toàn cầu.

Read More

Những thỏa thuận đạt được trong quan hệ Mỹ- Triều

Ngày hôm qua,12/6/2018 Mỹ và Triều Tiên đã thông qua tuyên bố chung, một thỏa thuận gồm 4 điểm chính: 1, Thiết lập mối quan hệ mới giữa hai nước vì hòa bình và thịnh vượng; 2, Nỗ lực xây dựng nền hòa bình lâu dài trên bán đảo Triều Tiên; 3, Tái khẳng định cam kết trong Tuyên bố Panmunjom nhằm phi hạt nhân háo bán đảo Triều Tiên; 4, Thúc đẩy công tác tìm kiếm hài cốt các quân nhân trong chiến tranh.
Nhiều nhà quan sát quốc tế cách đây mấy tháng đều cho rằng tình hình Bắc Tiều tiên cũng như vấn đề hạt nhân và tên lửa Triều Tiên đã đến độ, nhưng tất cả đều không thể ngờ rằng có một cuộc gặp gỡ thượng đỉnh Kim-Trump nhanh chóng đến như vậy.
Khi Tổng thống Donald Trump mới lên cầm quyền tôi có đặt vấn đề liệu Kim-Trump có thể vượt qua mọi trở ngại để làm nên lịch sử (xin xem bài viết về tình hình bán đảo Triều Tiên của tôi trong blogchiasett)? Và họ đã làm được cái điều dư luận thế giới mong muốn. Riêng Mỹ cùng các đồng minh đạt được vấn đề quan trọng nhất là phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên, lý do mà họ tăng cường tập trận, cũng như siết chặt cấm vận. Bắc Triều Tiên thì đạt được vấn đề quan trọng nhất là đảm bảo an ninh, hòa bình, lý do họ mà bằng mọi giá để phát triển hạt nhân và tên lửa đạn đạo.
Mặc dù có nhiều bình luận trái chiều, mặc dù mọi người đều cho rằng con đường phía trước còn nhiều chông gai, nhưng tôi tin kết quả hội nghị thượng đỉnh Mỹ- Triều sẽ đem lại hòa bình cho hai miền Triều Tiên, cho Đông Bắc Á và thế giới.

Read More

Hội nghị Cấp cao An ninh châu Á và phản ứng của các nước ASEAN

Hội nghị Cấp cao An ninh châu Á lần thứ 17 thay còn gọi là Đối thoại Shangri-la 17 đã khép lại. Hội nghị đã thu hút 40 quốc gia, các tổ chức quốc tế, trong đó có đầy đủ 10 thành viên ASEAN và tất cả các cường quốc trên thế giới. Vẫn như năm trước, hội nghị thảo luận nhiều vấn đề quốc tế như tình hình bán đảo Triều Tiên, vấn đề Biển Đông và việc định hình trật tự an ninh châu Á đang biến đổi, cuộc chiến chống khủng bố quốc tế, vấn đề an ninh an toàn hàng hải, hàng không…
Vấn đề nóng nhất vẫn là tình hình bán đảo Triều Tiên và vấn đề Trung Quốc tăng cường quân sự hóa Biển Đông. Hai điểm nóng này có thể gây ra xung đột bất cứ lúc nào. Nó ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, chủ quyền của nhiều quốc gia ở Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Xét kỹ, vấn đề Triều Tiên đang có chiều hướng giảm nhiệt trong thời gian tới, nhưng vấn đề Biển Đông tôi cho nó mới chỉ bắt đầu giai đoạn góp gió để trở thành cơn bão trong tương lai.
Mỹ, Anh, Pháp, Australia và một số nước đã lên án, chỉ trích hành động gia tăng quân sự của Trung Quốc như đưa máy bay ném bom, tên lửa hành trình chống hạm, tên lửa đất đối không và các thiết bị quân sự đến các đảo xây dựng trái phép ở Trường Sa và Hoàng sa của Việt Nam nhằm thực hiện tham vọng bành trướng lâu dài.
Có một vấn đề tôi thấy Hội nghị không nói đến là việc Trung quốc còn biến lực lượng hải cảnh, lực lượng dân quân tự vệ đánh cá như một lực lượng vũ trang trá hình tăng cường sức ép đe dọa các nước xung quanh nhằm thực hiện hóa đường lưỡi bò để độc chiếm Biển Đông. ASEAN chính là nạn nhân của đường lối cường quyền của Trung Quốc nhưng họ lại không hề lên tiếng phản đối, chỉ trích trực tiếp người láng giềng khổng lồ đầy dã tâm này. Hầu như tất cả các nước đều diễn một bài mà các nhà quan sát đều thuộc lòng như tăng cường đối thoại, xây dựng lòng tin, ủng hộ giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình dựa trên cơ sở luật pháp quốc tế này nọ… Từng quốc gia, vì lý do nào đó có thể mềm mỏng trong việc ứng xử với Trung Quốc. Vấn đề tế nhị này có thể hiểu được nhưng cả một tập thể hiệp hội mà không có một lời lên án hành động quân sự phiêu lưu nguy hiểm của Trung Quốc thì các nhà quan sát phương Tây lấy làm lạ. 
Tôi cho rằng trên thế giới không có một tổ chức nào yếu thế như ASEAN hoặc có vấn đề nghiêm trọng về nguyên tắc tổ chức (chẳng hạn nguyên tắc đồng thuận) như ASEAN. Các thành viên của mình bị đe dọa trực tiếp về an ninh, bị xâm hại về chủ quyền, vậy mà họ không dám lên tiếng, để cho người ngoài cuộc nói, tổ chức ngoài cuộc nói.
Người xưa có câu “mềm nắn rắn buông”. Tôi tin rằng Trung Quốc còn lấn tới trên Biển Đông. Diễn đàn Hội nghị cấp cao An ninh châu Á lần thứ 17 đã phản ánh rõ gót chân Asin của ASEAN. Và đây không phải là lần đầu tiên họ im hơi lặng tiếng (họ đã thất bại nhiều lần về vấn đề Biển Đông). Hình như họ đang trông chờ vào Mỹ và các nước phương Tây? Kinh nghiệm lịch sử đã chứng minh, nếu chủ nghĩa dân tộc cực đoan không bị ngăn chặn thì hậu quả thật khó lường đối với nhân loại. Lúc cơ sự xảy ra thì chính ASEAN sẽ phải trả giá trước tiên, một tổ chức không có tiếng nói về an ninh chủ quyền, không có khả năng bảo vệ an ninh, chủ quyền các thành viên của mình.

Read More