CĂN NHÀ TÌNH NGHĨA VÀ LINH HỒN NGƯỜI CHIẾN SĨ THÉP

Bắt đầu đầu tháng Chạp, khi tiết trời miền Bắc se lạnh cũng là lúc trong lòng chúng tôi ùa về bao ký ức ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và về một thời hoa lửa. Năm nay chúng tôi cùng nhau trở về xã Ngọc Thiện, lòng rưng rưng khi chứng kiến một cuộc hội ngộ đặc biệt. Không chỉ là cuộc hội ngộ của những người đang sống, mà là hành trình trở về của hơn 50 con người U80, mái đầu bạc trắng với một người đồng đội đã nằm lại ở tuổi 22 – Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Dương Quang Bổ.

Lịch sử Trung đoàn 3, Lịch sử Sư đoàn 324 vẫn còn ghi tạc cái tên Dương Quang Bổ. Chàng trai quê Tân Yên (Bắc Giang cũ) nhập ngũ khi tuổi đời mới 18. Cũng như hàng triệu thanh niên theo tiếng gọi chống Mỹ cứu nước của Tổ quốc anh đã tình nguyện lên đường hòa mình vào dòng thác cách mạng tại chiến trường Trị - Thiên ác liệt. Những trận đánh tại các địa danh như Tam Tánh, A Dơi, Cooc Bai, hay Đường 9 - Nam Lào từng in dấu chân kiên cường của bao người lính. Anh em vẫn thường nhắc về anh với biệt danh "Chiến sĩ thép". Cái tên ấy không phải dễ dàng tức thời tự nhiên mà đến. Nó là kết quả rèn luyện, chiến đấu không sợ hi sinh gian khổ, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua. 5 Huân chương chiến công, đặc biệt là 7 lần đạt danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ, diệt xe tăng, bắn rơi máy bay trực thăng là phần thưởng xứng đáng cho người chiến sĩ tiêu biểu.

Từ một chiến sĩ luôn gương mẫu, luôn xung phong tiến lên phía trước, nhận về mình phần khó khăn gian khổ để đồng đội được bình an, anh được các cấp tin yêu bổ nhiệm làm cán bộ tiểu đội, trung đội rồi đại đội sau mỗi một năm. Ở cương vị nào anh cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Đại tá Đào Quang Đới, Phó trưởng đoàn cựu chiến binh Trung đoàn 3 cho biết, vào trung tuần tháng 4 năm 1972, theo quyết định của Quân khu Trị Thiên, Sư đoàn 324 phối hợp với chiến trường Quảng Trị mở nhiều chiến dịch. Trung đoàn 3 được lệnh vây lấn, đánh chiếm Động Tranh, vị trí cửa ngõ để quân ta triển khai xuống đồng bằng, uy hiếp thành phố Huế. Chỉ hơn một tuần quân ngụy đã bị quét sach khỏi Động Tranh. Một đại đội thuộc Trung đoàn Trâu Điên được đổ bộ xuống đánh chiếm giữ điểm cao Sơn Đào hòng chia cắt hướng chi viện của ta lên Động Tranh, làm bàn đạp chuẩn bị tái chiếm lại. Đại đội 1 và Đại đội 3 Tiểu đoàn 7 Trung đoàn 3 được giao nhiệm vụ tiến công tiêu diệt đại đội ngụy. Sau khi hỏa lực pháo cối trung đoàn cấp tập vào trận địa địch, Anh Đới và anh Bổ mỗi người chỉ huy một đại đội vận động tiến công điểm cao. Hướng của tôi rất bất lợi, anh Đới kể, phía trước là một khoảng trống chạy dài lên cao điểm. Máy bay trực thăng, phi pháo địch bắn xuống xối xả. Một số cán bộ chiến sĩ đã bị thương vong. Tôi thầm nghĩ anh em chắc sẽ thương vong nhiều. Chính vào lúc đó, để hỗ trợ cho hướng của tôi anh Bổ đã ra lệnh cho đại đội đồng loạt nổ súng. Quân địch tập trung toàn bộ hỏa lực về hướng đại đội của anh. Tranh thủ thời cơ tôi chỉ huy đại đội xung phong, nổ súng chiếm lĩnh trận địa. Anh Bổ và 8 chiến sĩ đã hy sinh thay cho chúng tôi vào ngày 8/5/1972, tại điểm cao 101 núi Sơn Đào. Anh đã ngã xuống trong tư thế dẫn đầu một mũi xung phong lên điểm cao. Thật đau xót khi mất đi một cán bộ quả cảm đầy triển vọng. Ngày hôm đó cũng chính là ngày Nhà nước ký quyết định phong tặng anh danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Anh Phi người đồng đội thân thiết gắn bó với anh Bổ từ năm 1968 đến tháng năm năm 1972. Nằm trên giường bệnh anh nghẹn ngào nói với chúng tôi trước lúc đoàn lên đường: “Thương Bổ lắm! Bổ khổ từ nhỏ. Anh lấy đơn vị làm gia đình, là niềm vui. Trước ngày vào chiến dịch cả đại đội hàng tuần chỉ ăn cháo với rau môn thục. Không có một hột cơm. Anh em tăng gia được 1kg gạo nấu cơm trước khi vào trận đánh. Anh nhường anh em đồng đội nhất định không ăn, với lý do sau chiến dịch anh được điều ra ngoài Bắc báo cáo thành tích, sẽ có nhiều điều kiện thuận lợi. Còn anh em ở trong này thì còn khó khăn lắm.” Anh Phi xúc động: “Vậy mà không ngờ… Anh em hãy mang cho mình thẻ hương cùng ít tiền trong chiếc phong bì này, đặt lên giường thờ Anh Bổ, nói hộ mình, hãy tha lỗi cho mình ốm đau quá không đến nhà được…”

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, chiến tranh đã lùi xa nhưng nỗi đau về những người con "không có may mắn trở về" vẫn đau đáu trong lòng những người ở lại. Năm 2005, hài cốt anh đã được gia đình và đồng đội đưa từ Nghĩa trang liệt sĩ Hương Điền trở về lại đất mẹ. Thế nhưng, nhìn cảnh ngôi nhà thờ tự anh dột nát, cha mẹ anh đã khuất núi, chỉ còn người cháu trông nom trong cảnh nghèo khó, anh em Trung đoàn 3 không khỏi xót xa. Đã có nhiều bài báo, đã có nhiều bức ảnh đăng trên các phương tiện thông tin đại chúng nhưng ngôi nhà xuống cấp vẫn đứng im lìm hàng chục năm. Trong một lần về thăm gần đây, Anh Phạm Huỳnh Công, Trưởng ban liên lạc Hội cựu Chiến binh Trung đoàn 3 cùng một số anh em đã kết nối những nhịp cầu nhân ái, đề nghị chính quyền các cấp và những nhà hảo tâm cùng xây dựng ngôi nhà tình nghĩa.

Ngôi nhà 50 m vuông khang trang, trị giá 160 triệu đồng đã được xây dựng chính trên mảnh đất một sào của gia đình anh Bổ. Nhưng cái "tình" không chỉ nằm ở những viên gạch, bao xi măng. Đó còn là số tiền hơn 20 triệu đồng mà anh em đồng đội gom góp, chắt chiu từ đồng lương hưu ít ỏi để mua sắm bàn thờ, đồ lễ thật trang trọng. Mọi người đều muốn người "Chiến sĩ thép" năm nào có một chốn đi về ấm áp, thắm thiết nghĩa tình.

Hôm nay, ngày khánh thành và cũng là dịp kỷ niệm Ngày thành lập Quân đội Nhân dân Việt Nam. Hơn 50 CCB từ Bắc chí Nam, từ Hà Nội, Hải Phòng đến tận thành phố Hồ Chí Minh, Quảng Trị xa xôi đã tụ hội về đây. Có những người là thương binh, bệnh binh bước chân tập tễnh đã chậm chạp, những mái đầu trắng xóa, và cả những người vợ liệt sĩ cũng lặn lội về quê hương anh. Giây phút dâng hương tại nghĩa trang liệt sĩ xã và tại ngôi nhà mới thật trang nghiêm và cảm động. Không gian như đọng lại. Khói hương trầm quyện tỏa, nhòe trong mắt những người lính già. Họ vẫn như ngày nào thực hiện nghi lễ linh thiêng tiễn biệt đồng đội sau trận đánh. Không chỉ dâng hương cúng tế một người anh hùng, họ đang trò chuyện với một phần tuổi trẻ của chính mình. Những bàn tay khẳng khiu lau tấm bia mộ, những bàn tay nhăn nheo, thô ráp chạm vào bàn thờ mới, những lời thăm hỏi ân cần dành cho thân nhân liệt sĩ... tất cả tạo nên một bức tranh nhân văn rạng ngời.

Chiến tranh có thể tàn phá tất cả, có thể cướp đi rất nhiều, rất nhiều cán bộ chiến sĩ nhưng không thể quật ngã được tình đồng chí, đồng đội. Ngôi nhà tình nghĩa tại Ngọc Thiện hôm nay không chỉ là nơi hương khói cho Anh hùng liệt sĩ Dương Quang Bổ, mà còn là một cột mốc của lòng tri ân. Anh nằm đó, giữa tình yêu của gia đình, làng xóm và vòng tay của những người đồng đội chưa bao giờ quên anh. Đất nước hôm nay tươi đẹp thế này, chính là nhờ những "chiến sĩ thép" đã dâng hiến tuổi thanh xuân cho Tổ quốc. Và chúng tôi, những người ở lại, vẫn sẽ tiếp tục hành trình đi tìm đồng đội, tiếp tục sưởi ấm những ngôi nhà còn đơn sơ, để nghĩa tình người lính mãi mãi vẹn tròn.