Dự buổi Openhouse ở Trường tiểu học Graystone
Gần 4 giờ chiều, ánh nắng ở thành phố San Jose đã nhạt. Không khí mát mẻ. Trong bóng râm sân nhà còn cảm thấy hơi lạnh. Tôi cùng con gái lên xe đến Trường Tiểu học Graystone (Graystone Elementary School) dự buổi Open House (Ngày hội mở cửa). Ở các trường tiểu trường học bang California thường vào cuối năm học, người ta tổ chức Open House, một trong những sự kiện thường niên quan trọng và ấm áp nhất trong năm học. Sự kiện là dịp để nhà trường mở rộng cửa chào đón tất cả các gia đình học sinh đến tham quan trường học, lớp học đồng thời nắm được kết quả cụ thể kết quả học tập của con em mình.
Đây là một nét văn hóa giáo dục ở các trường tiểu học Mỹ. Có thể nói Open House là một buổi triển lãm và giao lưu trực tiếp tại trường, thường được tổ chức vào buổi chiều tối (khoảng từ 4h30 đến 6h30 tối) để các bậc phụ huynh đi làm về đều có thể tham gia.
Khác với buổi họp phụ huynh đầu năm “Back to School Night” (Đêm trở lại trường), thầy cô chủ yếu phổ biến quy chế, Open House mang không khí như một ngày hội báo cáo thành quả của lớp, của của cá nhân học sinh. Trong buổi này, nhân vật trung tâm chính là học sinh. Các em dẫn ông bà. bố mẹ, anh chị em vào lớp học; tự hào đóng vai trò là "hướng dẫn viên" để giới thiệu về không gian học tập hàng ngày và đặc biệt xem cuốn “album” những bài viết tiêu biểu về tiếng Anh (English Art), toán, khoa học, khoa học xã hội (Social Sciences) của mình trong năm học.
Quang cảnh trường học thì vẫn như những ngày thường giống như những trường tiểu học khác. Xung quanh trường là những cây sồi cổ thụ, những cây thông già nua hàng trăm năm tuổi. Bên phải trường là khu vực vui chơi, bãi bóng, sân cỏ rộng hàng hecta. Trường học là những dãy nhà một tầng khép kín. Chính giữa là sân trường và những hàng cây to nhỏ.
Ngôi trường quá quen thuộc với gia đình và bản thân tôi. Cả 5 cháu ngoại đều học ở trường này. Có năm học hàng ngày, cứ khoảng 2h chiều tôi đẩy xe đưa một cháu nhỏ nằm trong nôi đến đón 2 cháu lớn lúc tan học, đi bộ khoảng 2km về nhà giữa trời nắng chang chang (bố mẹ các cháu đi làm). Hai cháu ríu rít dắt tay nhau vừa đi vừa kể chuyện thầy cô, chuyện bạn bè suốt dọc đường… Mới đó mà đã 6, 7 năm rồi. Hiện tại còn 2 cháu út của hai con gái vẫn học ở ngôi trường gắn bó với bao kỷ niệm.
Theo suy nghĩ cá nhân, buổi Open House hướng tới 3 mục đích nhằm kết nối chặt chẽ giữa Nhà trường – Học sinh – Gia đình. Trước hết nó như một triển lãm tôn vinh thành quả của học sinh. Đây là mục đích lớn nhất.
Khi bước vào lớp, tôi thấy khắp các bức tường, trên bảng và trên bàn học tràn ngập sản phẩm của học sinh: Từ những bài tập làm văn, tranh vẽ, mô hình khoa học cho đến nhật ký đọc sách… Tất cả đều được mỗi học sinh để vào trong cuốn “album” đẹp, trang trọng. Nó giúp học sinh cảm thấy nỗ lực học hành của mình suốt năm học qua được trân trọng. Các em rất hào hứng chỉ cho các bậc phụ huynh thấy: "Đây là bài viết của con được treo trên bảng!" hay "Đây là dự án khoa học mà nhóm con đã làm".
Mục đích thứ hai, buổi Open House tạo cơ hội cho phụ huynh trải nghiệm thế giới của con mình. Bình thường hàng ngày phụ huynh chỉ đưa đón con ở cổng trường. Open House là dịp để bước vào "thế giới thu nhỏ" của con: Quan sát lớp học, tận mắt thấy những đồ dùng dạy học thầy cô sử dụng, ngồi thử vào chiếc ghế con ngồi, xem ngăn bàn của con… Vì vậy, Open House thắt chặt sợi dây liên kết giữa gia đình và nhà trường. Dù Open House không phải là buổi bàn sâu về chuyện học lực cá nhân từng em (nếu muốn, phụ huynh hẹn gặp cô chủ nhiệm riêng), nhưng đây là cơ hội tuyệt vời để cha mẹ gặp gỡ, trò chuyện với thầy cô chủ nhiệm, thầy cô bộ môn (nhạc, họa, thể dục) trong bầu không khí vui vẻ, không áp lực. Phụ huynh cũng có thể làm quen, giao lưu với cha mẹ của các bạn cùng lớp với con mình.
Mục đích cuối cùng, bang California có cộng đồng cư dân rất đa dạng về sắc tộc. Buổi Open House tại đây thường lồng ghép thêm các yếu tố đa văn hóa. Thầy cô giáo thường khuyến khích học sinh làm các dự án giới thiệu về cội nguồn, ngôn ngữ hoặc truyền thống của gia đình để trưng bày. Điều này tạo nên một không gian giáo dục phong phú, tôn trọng sự khác biệt và thể hiện lòng tự hào dân tộc.
Cháu Liêm học lớp 3 phải đi thi đấu bóng đá nên về sớm. Tôi và mẹ cháu lật xem những bài viết trong cuốn “album”. Tôi xem kỹ bài viết về “Tết Nguyên Đán ở đất nước tôi”. Bài viết khá hay. Đại loại cháu tường thuật Tết là lễ hội lớn và có ý nghĩa thiêng liêng nhất với người Việt. Tết là khoảnh khắc giao thừa giữa năm cũ và năm mới theo lịch Mặt trăng, là thời gian để mỗi người hướng về cội nguồn, bày tỏ lòng thành kính với những người tổ tiên qua mâm ngũ quả và hương đốt bàn thờ. Tết có bánh chưng, bánh tét. Tết ngập tràn hoa đào đỏ, hoa mai trắng. Tết người ta mặc áo truyền thống, đặc biệt là áo dài đi chúc tết. Thích nhất trẻ là em được người lớn lì xì phong bao may mắn, mang theo hy vọng về một năm mới bình an, thịnh vượng và tràn đầy niềm vui…
Chúng tôi sang lớp 4, lớp của cháu Huệ Lâm, “công chúa” duy nhất trong gia đình. Bố mẹ cháu đã có mặt tại lớp. Thấy ông và bác đến, cháu vui mừng ra đón, giới thiệu về những thành quả của mình…
Tôi cầm cuốn album bìa in dòng chữ “We all fit together” (Tất cả chúng ta là một phần của nhau) ở phía trên, ảnh 25 học sinh trong lớp chính giữa và dòng chữ Lớp 4 của cô giáo Berhardt ở phía dưới. Tôi giở trang đầu, cuốn sổ tay của cháu gài trước trang đầu, trong đó có những mục: Các khu vực địa lý và khí hậu, thực vật và động vật, rừng nhiệt đới, những tư liệu… Trang tiếp theo là một truyện ngắn hư cấu “công chúa” mới sáng tác, kể về cuộc hành trình và số phận của hai chú gà trong giai đoạn Covid 19. Cốt truyện đơn giản. Nhưng đằng sau những câu chữ là sự gần gũi, trìu mến thiên nhiên và các loài vật. Tiếp theo một số bài viết về khoa học, một số bài viết về những vấn đề xã hội Mỹ. Đáng chú ý nhất là bài viết về Cơn sốt vàng ở California vào giữa những năm 1800 và bài viết Giá trị của tình bạn. Không ngờ công chúa nhỏ của tôi lại viết hay như vậy. Tôi xoa đầu chúc mừng công chúa và mượn quyển album về để xem tiếp.
Buổi Open House khép lại để lại trong tôi nhiều cảm nghĩ. Nó không giống như một buổi họp lớp cuối năm ở một trường phổ thông của Việt Nam. Nó chính là chiếc cầu nối nhân văn, giúp gia đình hiểu rõ hơn những gì con đang học, đồng thời tiếp thêm động lực để các cháu yêu lớp, yêu trường hơn thông qua sự công nhận của những người thân yêu nhất. 6h30 chúng tôi ra về. Con đường giờ này bắt đầu vắng vẻ. Phía xa là dãy núi Santa Cruz, ánh nắng cuối ngày trải dài như phủ một lớp mật ong lên những rặng cây xanh, những mái nhà bình yên trên triền đồi, những vườn hoa rực rỡ, hàng rào chạt hoa, cây cảnh đầy sắc màu bên đường… Trong khoảnh khắc chuyển giao ấy, nhịp sống dường như chậm lại, khép lại một ngày bằng sự tĩnh lặng và an yên